Η Βουλή ψήφισε μέτρα προστασίας από καταχρηστικές αγωγές SLAPP

Κατά πλειοψηφία ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την προστασία από τις στρατηγικές αγωγές που αποσκοπούν στην αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού, γνωστές διεθνώς ως SLAPP. Η κοινοβουλευτική διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 31 Ιουλίου 2026 και το κείμενο ενσωματώνει στην ελληνική έννομη τάξη την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2024/1069.

Οι αγωγές SLAPP συνδέονται συνήθως με δυσανάλογες ή επαναλαμβανόμενες νομικές ενέργειες εναντίον δημοσιογράφων, ερευνητών, οργανώσεων και πολιτών που παρεμβαίνουν σε ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Στόχος τους δεν είναι πάντοτε η τελική δικαστική δικαίωση, αλλά μπορεί να είναι η οικονομική και ψυχολογική εξάντληση του εναγομένου, ώστε να περιοριστεί η κριτική ή η δημοσιοποίηση πληροφοριών.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει δικονομικές εγγυήσεις για την αντιμετώπιση τέτοιων υποθέσεων. Μεταξύ των εργαλείων που περιγράφονται στο νομοθετικό υλικό είναι η δυνατότητα εγγυοδοσίας, η επιδίκαση δικαστικών εξόδων και η πλήρης αποζημίωση του εναγομένου όταν διαπιστώνεται καταχρηστική διαδικασία. Περιλαμβάνεται επίσης προστασία έναντι αποφάσεων τρίτων χωρών που δεν πληρούν τις ευρωπαϊκές εγγυήσεις και δεν θα αναγνωρίζονται ή εκτελούνται αυτομάτως στην Ελλάδα.

Η πολιτική συζήτηση στη Βουλή ανέδειξε διαφωνίες για την επάρκεια και την εφαρμογή των ρυθμίσεων. Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε επί της αρχής με τη θετική ψήφο της Νέας Δημοκρατίας, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης το καταψήφισαν. Η αντιπαράθεση δεν περιορίστηκε στο τμήμα των SLAPP, καθώς το σχέδιο νόμου περιλάμβανε συνολικά 101 άρθρα, νέο πλαίσιο για τη συμμόρφωση της Διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις και άλλες διατάξεις.

Η ουσιαστική αποτελεσματικότητα του νόμου θα κριθεί πλέον στα δικαστήρια. Καθοριστικό θα είναι αν οι νέες εγγυήσεις ενεργοποιούνται αρκετά έγκαιρα ώστε να περιορίζουν το κόστος και την πίεση στους εναγομένους, χωρίς να θίγουν το δικαίωμα πραγματικής πρόσβασης στη Δικαιοσύνη.

Για τον χώρο της ενημέρωσης, η ψήφιση αποτελεί σημαντική θεσμική εξέλιξη. Η εφαρμογή της θα παρακολουθείται στενά από δημοσιογραφικές ενώσεις, οργανώσεις δικαιωμάτων και νομικούς, καθώς η προστασία του δημόσιου διαλόγου εξαρτάται όχι μόνο από τη διατύπωση του νόμου αλλά και από τη συνεπή δικαστική πρακτική.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν μέσα από τη νομολογία τα κριτήρια με τα οποία θα διακρίνεται μια καταχρηστική στρατηγική αγωγή από μια κανονική δικαστική διεκδίκηση. Η ισορροπία αυτή είναι κρίσιμη: το νέο εργαλείο πρέπει να προστατεύει την ερευνητική δημοσιογραφία και τη συμμετοχή των πολιτών, διαφυλάσσοντας ταυτόχρονα τα νόμιμα δικαιώματα κάθε διαδίκου.

Πηγές:
Βουλή των Ελλήνων – Νομοθετικό έργο
Έκθεση επί του νομοσχεδίου